Back to Top

امامزاده سید عبدالله صالح (ع)-برزش آباد

امامزاده سید عبدالله صالح (ع) - برزش آباد 

آستان امامزاده سید عبدالله صالح ( علیه السلام) در شهرستان مشهد، بخش مرکزی شهر مشهد ، کوی طلاب ، دهستان کنوبست، روستای برزش آباد واقع شده است.

ساختمان بقعه که به صورت چلیپا ساخته شده است متعلق به اواخر دوره ی صفویه است که دوره ی قاجاریه مرمت شده واز خارج به شکل مربع به ابعاد هرضلع 11 متر است ودر آن از جانب شمال باز میشود و شامل ایوانی به ابعاد 2*4 و ارتفاع سه متر می باشد. 

اتاق مرقد دارای چهار ضفه کوتاه است و به جهت قطر زیادی که در پایه ها پدید آمده ، انبار کوچکی احداث شده و گنبد عرقچی بنا دبر همین پایه های محکم استوار مانده است .

گنبد به قطر3 و ارتفاع حدود 3 متر است و بارنگ سبز نقاشی شده است.

ضریح امامزاده به ابعاد1*2 متر و زمین زیارتگاه حدود یک هکتار است که قبور زیادی در آن به چشم میخورد.

بقعه شیخ طبرسی

بقعه شیخ طبرسی 

ابو علی فضل بن حسن بن فضل طبرسی، معروف به شیخ طبرسی از نامدارترین فقهای شیعه در سده پنجم و ششم هجری است که در فقه و حدیث ، تفسیر، ادب، لغت و ریاضیات یگانه عصر خود بوده وی در حوزه علمیه مشهدنزد عالمان نامور بیهق به تعلیم مشغول بود. نوشته اند شیخ طبرسی در شورش غزان به شهادت رسیدو پیکرش را در گورستان قتلگاه مشهد به خاک سپردند. از وی تالیفات زیادی از جمله تفسیر مجمع البیان بر جای مانده است، بنای مقبره این عالم بزرگ در کنار بست طبرسی قرار دارد. 

امامزاده سلطان غیاث الدین محمد (ع)

امامزاده غیاث الدین محمد (ع) 

امامزاده سلطان غیاث الدین محمد (علیه السلام) با توجه به متن سنگ قبر، نام کامل مدفون در گنبد خشتی < امیرغیاث الدین محمد> نام پدرش <امیر طاهر الموسوی> است که نسب شریفش باهفده واسطه به شرح زیر به حضرت موسی بن جعفر(علیه السلام) میرسد.

امیر غیاث الدین محمد بن محمود شاه بن حسین بن طاهر بن حسن بن علی بن محمدبن موسی بن جعفربن محمدبن اسماعیل بن احمد بن محمدبن احمد بن محمدبن قاسم بن امام موسی کاظم(علیه السسلام) زمان ولادت امامزاده سلطان محمد(عیله السلام) معلوم نیست؛ اما وفاتش بنابر کتیبه سنگ قبر وی در ماه رمضان سال 832 قمری بوده است.

اجداد امامزاده سلطان محمد(علیه السلام) در قرن پنجم تا نهم هجری که حکومت ها دخالتی در کار آستانه رضوی نداشتند، اداره کننده اصلی حرم حضرت امام رضا(ع) بوده اند. بدان سبب نامشان برروی اغلب اشیاء وآثار قدیمی استان قدس رضوی مانند کاشی کاریهای سنجری ، سنگاب خوارزمشاهی ودر مسجد بالاسر کتیبه شده است. ایشان در قرون هفتم تانهم، نقیب سادات شهر مشهد ودر سده های نهم تا یازدهم از جمله بزرگان و کلانتران این شهر بوده اند. به رغم اطمینان از هویت امیر سلطان محمد (علیه السلام) و انتساب وی به امام موسی بن جعفر (علیه السلام) نام و نسبت کامل امامزاده محمد به صورت << مرتضی ، اعظم، سلطان ، النقباد، غیاث ادنیا والدین، امیر سلطان محمد بن سلطان النقبا امیربدالمله و الدین طاهر...>> تا حضرت امام علی (علیه السلام) بر روی سنگ قبر صندوقی بسیار نفیس او کتیبه شده است.

ایشان در قرون هفتم - نهم هجری ، نقیب سادات شهر مشهد و در سده های نهم و یازدهم هجری از جمله بزرگان و کلانتران این دشهر بوده اند.

اغلب زائران امامزاده  سلطان محمد (علیه السلام) یا امامزاده سید محمد (علیه السلام)را برادر حضرت رضا (علیه السلام) میپندارند وپس از مقایسه جاه وجلال حرم امام رضا(علیه السلام) باگنبد خشتی، صاحب این مقبره را برادری کم بضاعت وغریب وفقیرمی دانند، به طوری که اهالی شمال او را فقیر برار، آذری ها کاسب آقا و مشهدی های قدیم، امامزاده نون ماستی یا آقانون ماستی خطاب می کنند، چراکه از قدیم چنینی مرسوم شده که زائران پیش از ادای حاجت خویش و هم بعد از آن نان وماست در محل گنبد خشتی انفاق می کرده اند کهاین سنت هنوز هم کم وبیش جاری و باقی است. 

گرچه همه روزه گنبد خشتی زیارذت میشود، اما روزهای چهارشنبه که ویژه زیارت موسی ابن جعفر(علیه السلام) و اعقاب ایشان است ونیز جمعه ایام خاص زیارت مزار سلطان محمد است ، ارادتمندان و زائران سلطان غیاث الدین محمد(علیه السلام)در طول زمان هدایایی تقدیم مرقد وی کرده اند وبعضی از آنها اینک از زمره نفائسی هستند که باید در گنجینه ها موزه ها نگهداری شود.

آستان امامزاده سلطان غیاث الدین محمد(علیه السلام) در شهر مشهد، در محله قدیمی نوغان، در فاصله پانصدمتری حرم مطهر حضرت رضا(علیه السلام) در کوچه ای گنبد خشتی مجاور فلکه طبرسی و چهارسوی نوغان واقع شده است.

در کتاب مطلع الشمس آمده است : گنبد خشتی واقع در محله نوغان، مزار امامزاده سلطان محمد(علیه السلام) است که با هجده واسطه به امام سجاد(علیه السلام) میرسد ودر مجاورت آن بناهای قدیمی دیگری هم وجود دارد: یکی از این ابنیه مسجدی از مستحدثات دوره شاه عباس صفوی است که به مسجد گنبد خشتی شهرت داشته و اخیرا" آن را بازسازی کرده و مسجد امام نامیده اند. در ضلع غربی مقبره نیز حسینیه ای به نام گنبدخشتی است که هر چند از نظر بنا و موقوفات ارتباطی با آن ندارد؛ اما در عمل جزئی از مجموعه فرهنگی مذهبی گنبد خشتی محسوب میشود. حسینیه  دارای ساختمان و محوطه ای در ظلع جنوبی است که دقیقا" فضای غربی گنبد خشتی را تشکیل می دهد؛ درنتیجه برای ورود به سرداب مقبره ازهمان محوطه استفاده می شود. در ابتدای ضلع شرقی خیابان طبرسی مسجدی وجود داشته که در اقدامات اخیر آستان قدس به منظور توسعه حریم حرم رضوی تخریب شده است.

این بنا به نام مسجد سنگی شهرت داشته و هم اکنون کوچه ای به همین نام در اول خیابان طبرسی وجود دارد، بنای ساختمان بقعه معروف به گنبد خشتی ظاهرا" همزمان بافوت امامزاده سلطان محمد(علیه السلام) در زمان سلطنت شاهرخ تیمور ساخته شده؛ لذا پس از حرم رضوی از قدیمی ترین بناهای  مشهد و تنها اثر بارز باقی مانده از سادات موسوی در این شهر است. 

گنبد بنا دو پوششه است. پوشش داخلی مزین به مقرنس هایی زیباست. گنبد بیرونی هم به نظر می رسد از آغاز آجرپوش بوده ، بدین سبب به گنبد خشتی شهرت یافته است. سوره ملک با خط خوش ریحان در زیر پوشش داخلی کتیبه شده لبه های چهار ایوان آن هم با سوره واقعه به خط مثلث مزین گردیده است. این بنا ظاهرا" در زمان قاجاریه مرمت و داخل آن نقاشی و تزئین شده است. در این تزئین ابیاتی بر روی کتیبه سوره ملک تحریر شده است.

درب ورودی بنا از قسمت جنوب به رواقی چهار گوش باز میشود و رواق به محوطه اصلی که دارای چهار شاه نشین است، منتهی می گردد. گنبد این بقعه خشتی است و به همین دلیل به گنبد خشتی معروف شده است. ساقه گنبد مزین به کاشی به شیوه نره کاری و سوره توحید است. سبک ساختمان این بنا ، به بناهای دوره صفوی شبیه است. 

 

آرامگاه خواجه ربیع

*** آرامگاه خواجه ربیع ***

در شمال غربی مشهد در انتهایی خیابان خواجه ربیع آرامگاه با شکوه خواجه ربیع واقع شده است. این بنا به توصیه شیخ بهایی توسط شاه عباس صفوی در نیمه اول قرن هجری ساخته شده است.

نام خواجه ربیع در تاریخ ربیع بن خثیم شده است. او از طایفه بنی اسد و ساکن کوفه، از زمره زهاد هشتگانه صدر اسلام و تابعین ( کسانی که صحابه پیامبر را درک کرده اند ) و همچنین از یاران و سرداران حضرت علی بوده است. وی از اصحاب پیغمبر اسلام و نیز از سرداران سپاه 11 حضرت علی (ع) بوده است. وی ضمن ارادت به حضرت علی ظاهراً از خویشان معاویه بن ابوسفیان هم بوده است، بنابراین در سال های پایانی خلافت حضرت علی و بروز اختلاف میان ایشان و معاویه، به قصد انزوا و دوری از نزاع طرفین عراق را به قصد ایران وخراسان ترک کرده است. او در سال های پایانی عمر ساکن شهر نوغان ( مرکز ولایت توس در آن زمان) شده و بالاخره در سال 63 ه.ق درگذشته و در یک فرسنگی شمال نوغان دفن گردیده است. مشهور است که امام رضا هنگام سفر به خراسان در سالهای 200 تا 203 ه.ق قبر خواجه را زیارت کرده است.

امامزاده عبدالعزیز (ع)

امامزاده عبدالعزیز(ع)- ده سرخ

به اعتقاد اهالی  فرزند عبدالله ابن امام موسی کاظم (علیه السلام) است که ظاهرا" بین عبدالعزیز و عبدالله چندین واسطه از قلم افتاده است ، زیرا علمای انساب برای عبدالله ابن موسی الکاظم ( علیه السلام) فرزندی بنام عبدالعزیز ثبت نکرده اند. 

آستان امامزاده عبدالعزیز (علیه السلام) در روستای ده سرخ در 50 کیلومتری شهر مشهد و در جاده نیشابور با چشم اندازفوق العاده و زیبا واقع شده است. 

صحن اصلی این زیارتگاه قریب به هزار متر مربع است که به صورت  قبرستان ازآن استفاده می شده است.